Yurt içi otobüs faaliyetinde doğru D türü nasıl seçilir?
D1 ve D2 ticari sefer düzenine, D3 sınırlı hususi kapsama, D4 ise il içi ve 100 kilometreye kadar ticari faaliyete göre ayrılır.
- Kapsam
- Tarifeli Hat İşletmeleri
- İlk adım
- Yolcu ve Sefer Modelini Tanımlayın
- Son kontrol
Hangi Yurt İçi Faaliyet Hangi D Türüne Uyar?
Tarifeli Hat İşletmeleri
Yurt içinde düzenli hat ve sefer planıyla ticari otobüs işleten D1 adayları.
Tur ve Grup Taşıyıcıları
Belirli grup veya sözleşme için yurt içi tarifesiz otobüs seferi yapan D2 işletmeleri.
Hususi ve Kısa Mesafe İşletmeleri
D3ün sayılı kurum içi kapsamını veya D4ün il içi ve 100 kilometrelik alanını değerlendirenler.
Sefer Modelinden Firma Başvurusuna
Yolcu ve Sefer Modelini Tanımlayın
Yolcunun kim olduğunu, taşımanın ticari mi hususi mi olduğunu ve tarifeli çalışma düzenini belirleyin.
Coğrafi Alanı Netleştirin
Yurt içi güzergâhı, il sınırını ve D4 için 100 kilometrelik şehirlerarası üst sınırı operasyonla eşleştirin.
Firma ile Kişisel Belgeleri Ayırın
UAB/e-Devlet firma başvurusunu, sürücü SRC ve yönetici ODY/ÜDY süreçlerinden ayrı yürütün.
D1, D2, D3 ve D4ün Farkı
D türü yetki belgeleri, otobüsle yurt içi yolcu taşımacılığında işletmenin faaliyet biçimini sınıflandırır. D1 ticari ve tarifeli, D2 ticari ve tarifesiz seferlere; D3 Yönetmelikte açıkça sayılan kurum içi hususi taşımalara; D4 ise il içi ve 100 kilometreye kadar şehirlerarası ticari yolcu taşımacılığına yöneliktir. Aynı araç türünün kullanılması bu dört faaliyeti birbirinin yerine geçebilir hâle getirmez.
Belge seçiminde işletmenin yolcuyu nasıl kabul ettiği, seferin halka açık olup olmadığı, bilet veya sözleşme düzeni, güzergâhın sınırı ve taşımanın gelir getirici hizmet niteliği birlikte değerlendirilir. İnternet sitesinde kullanılan “servis”, “transfer”, “tur” ya da “şehirlerarası” ifadeleri tek başına yetki sınıfını belirlemez. Tanıtım, sözleşme, sefer kaydı ve sahadaki çalışma aynı modeli göstermelidir.
Değişebilen ücret, sermaye, araç sayısı, kapasite ve yaş koşulları bu rehberde rakamlaştırılmaz. İşletme dosyasındaki güncel şartlar UAB/e-Devlet yetki belgesi hizmetinden yürütülür. Hat, terminal, durak, belediye çalışma izni veya yol kullanımına ilişkin başka süreçler faaliyet alanına göre ayrıca doğabilir; D türü firma belgesinin varlığı bütün kamu izinlerini otomatik olarak oluşturmaz.
Bir işletme düzenli hat yanında grup seferi sunuyor veya kısa mesafeli hizmetini daha uzun bir güzergâha taşıyorsa her operasyon ayrı kayda ve uygun yetkiye dayanmalıdır. Yeni müşteri grubu, farklı yolcu kabul yöntemi ya da genişleyen rota, mevcut belgenin kapsamını fiilen değiştirebilir. Bu değişiklikler hizmet başlamadan önce operasyon, sözleşme ve firma kayıtlarına birlikte yansıtılmalıdır.
D Türü Belgelerin Üç Ayrım Noktası
D1 tarifeli, D2 tarifesiz yurt içi ticari taşımadır
D1 faaliyetinde yolcu önceden belirlenmiş hat, kalkış-varış noktası ve sefer düzeni üzerinden hizmete erişir. Tarifeli model; bilet, sefer duyurusu, terminal veya durak kullanımı, yolcu bilgilendirmesi ve hizmet sürekliliği gibi birbirine bağlı sorumluluklar doğurur. İlan edilen tarife ile gerçekleşen seferin uyumlu olması gerekir.
D2de hizmet belirli grup, rezervasyon veya taşıma sözleşmesine göre oluşturulur. Tur, gezi, toplantı ve organizasyon transferleri bu tarifesiz yapıda ele alınabilir. Tarifesiz sözcüğü kayıtsız sefer anlamına gelmez; yolcu listesi, güzergâh, araç, sürücü ve hizmet talebi her sefer için izlenebilir tutulmalıdır.
D3 yolcu grubuyla, D4 mesafe ve faaliyet alanıyla sınırlandırılır
D3, kurumun kendi personelinin yanı sıra kendi diyaliz merkezinde tedavi gören hastaların ve kendi özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitimi alan engelli bireyler ile veli veya vasilerinin taşınmasını kapsayan hususi yapıdadır. Başka kurumlara ücretle servis satmak veya herkese açık yolcu kabul etmek bu sınırlı kapsamla aynı değildir.
D4 il içi ve 100 kilometreye kadar şehirlerarası tarifeli veya tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı için değerlendirilir. Bu tanım bütün şehirlerarası hatları kapsamaz. Başlangıç-varış noktası, yol üzerinden ölçülen faaliyet alanı ve yerel izin düzeni sefer planında açık olmalı; rota sınırı genişlediğinde farklı yetki gereksinimi ayrıca ele alınmalıdır.
D belgesi işletmenin, SRC ve ODY/ÜDY kişinin sorumluluğudur
D1, D2, D3 ve D4 şirket veya kurum adına düzenlenen taşıma yetkileridir. Otobüsü kullanan sürücünün uygun ehliyeti ve faaliyetle eşleşen SRC yeterliliği kişiseldir. İşletmede aranan ODY ya da ÜDY ise yönetici mesleki yeterliliğidir. Firma belgesi sürücünün veya yöneticinin kişisel kaydının yerine geçmez.
Irmak SRC, MEB tarafından yetkilendirilmiş SRC/ODY/ÜDY eğitim kurumudur. D türü firma yetki belgesi düzenlemez, satmaz ve UAB başvurusunu sonuçlandırmaz. Firma işlemleri resmî UAB/e-Devlet kanalıyla yürütülür; kurumumuz yalnız sürücü ve yönetici adaylarının uygun eğitim programları hakkında bilgi verir.
İçeriğin dayandığı kaynaklar
Mevzuat ve belge bilgileri aşağıdaki yayınlar esas alınarak hazırlanmış ve içerik tarihiyle birlikte kaydedilmiştir.
Son gözden geçirme:
İçerik kontrolü: Irmak SRC Eğitim Koordinatörlüğü
Yolcu İşletmeleri İçin Kısa Yanıtlar
D1 ile D2 arasındaki temel fark nedir?
D1 yurt içinde ticari ve tarifeli, D2 ticari ve tarifesiz otobüs taşımacılığına yöneliktir.
D3 yalnız personel taşımasını mı kapsar?
Hayır. Güncel kapsam kurumun kendi personelinin yanında kendi diyaliz hastalarını ve özel eğitim merkezindeki engelli bireyler ile veli veya vasilerini de içerir.
D4 bütün şehirlerarası taşımaları kapsar mı?
Hayır. D4 il içi ve 100 kilometreye kadar şehirlerarası ticari taşıma alanıyla sınırlıdır.
D türü belge SRC yerine geçer mi?
Hayır. D türü işletme yetkisidir; SRC sürücünün kişisel mesleki yeterliliğidir.
Diğer Eğitim ve Belge Programları
Mesleki Yeterlilik Belgeniz İçin Kayıt Olun
Yeni dönem kayıtları, ders takvimi ve e-sınav randevuları hakkında bilgi almak için kurumumuzla iletişime geçin.