D1 ile düzenli hat işletmeciliği
D1, yurt içinde otobüsle ticari ve tarifeli yolcu taşıyan işletmenin firma yetkisidir; yolcuya ilan edilen düzen fiilî seferle örtüşmelidir.
Tarifeli Yurt İçi Hizmetin Bileşenleri
Yurt İçi Hat İşletmeleri
Belirli kalkış-varış noktaları ve düzenli sefer planıyla ticari yolcu taşıyan firmalar.
Bilet ve Terminal Ekipleri
Yolcu kabulü, bilet kaydı, bagaj ve sefer bilgilendirmesini yöneten operasyonlar.
Sürücü ve Yönetici Kadroları
D1 firma yetkisiyle kişisel SRC ve ODY/ÜDY sorumluluklarını ayırmak isteyen ekipler.
Güzergâhtan Firma Dosyasına
Hat Düzenini Belirleyin
Güzergâh, kalkış-varış noktaları, duraklar ve sefer zamanlarını yolcuya sunulan hizmetle eşleştirin.
Operasyon Kayıtlarını Kurun
Bilet, yolcu, araç, sürücü, bagaj ve sefer değişikliği kayıtlarını tutarlı biçimde yönetin.
D1 Firma Dosyasını Yürütün
UAB/e-Devlet başvurusu tamamlanırken SRC ve yönetici yeterlilikleri ayrı kayıtlar halinde dosyalanır.
D1 Düzenli Ticari Seferdir
D1 yetki belgesi, yurt içinde otobüsle ticari ve tarifeli yolcu taşımacılığı yapan işletmelere yöneliktir. Tarifeli hizmette yolcu belirlenmiş hat, zaman ve kalkış-varış düzeni üzerinden sefere katılır. İşletme sefer bilgisini açıkça duyurur, yolcu kabulünü kayıt altına alır ve ilan ettiği hizmeti süreklilik içinde yürütür. Bu yapı, yalnız belirli bir grubun talebine göre oluşturulan tarifesiz seferden ayrılır.
Hat adı ya da internet sitesinde yayımlanan saat listesi tek başına D1 uygunluğunu kanıtlamaz. Bilet düzeni, terminal veya durak kullanımı, güzergâh izinleri, araç görevlendirmesi ve fiilî seferler aynı tarifeli modeli göstermelidir. Ücret, sermaye ve taşıt koşullarına ait değişken rakamlar yerine güncel işletme gereklilikleri resmî UAB/e-Devlet başvuru hizmetinde tamamlanır.
Yeni hat açılması, kalkış noktasının değişmesi veya hizmet alanının genişlemesi başka idari izin ve kayıtları gündeme getirebilir. İşletme değişikliği yalnız tanıtım sayfasında yapmamalı; yolcu bilgilendirmesi, operasyon dosyası ve ilgili kamu süreçlerini eş zamanlı güncellemelidir. Böylece yolcu satın aldığı hizmetin güzergâhını ve koşullarını yolculuk öncesinde açık biçimde görebilir.
D1 belgesi, otobüsle yurt içinde tarifeli ve ticari yolcu taşımacılığı yapan işletmenin yetkisidir. Düzenli hat, güzergâh, durak, sefer saati ve bilet ilişkisi hizmetin temelini oluşturur. İşletme araç ve sürücü vardiyasını, terminal hareketlerini, yolcu ve bagaj süreçlerini, gecikme veya iptal bilgilendirmesini ve hizmet sürekliliğini birlikte yönetir. Talep dalgalandığında ek sefer veya araç değişikliği yapılırken sürücünün çalışma-dinlenme süresi ve yolcu güvenliği önceliğini korur. D1 firmaya aittir; aracı kullanan sürücünün SRC 2, uygun ehliyet ve psikoteknik şartları ile işletmenin faaliyet ölçeğine uygun ODY 2/ÜDY 2 yönetim yeterlilikleri farklı sorumluluk katmanlarıdır.
Tarifeli Hizmetin Üç Katmanı
Düzenli hat yolcuya açık ve öngörülebilir olmalıdır
D1 işletmesi güzergâh, hareket noktası ve sefer zamanını belirlenmiş bir düzen içinde sunar. Yolcu hizmete bilet veya kayıt sistemi üzerinden erişir. Sefer iptali, gecikme veya durak değişikliği olduğunda anlaşılır ve zamanında bilgilendirme yapılması, tarifeli hizmetin güvenilirliği kadar yolcu hakları açısından da önem taşır.
Kapasite planı, bagaj teslimi, erişilebilirlik ihtiyacı, çocuk veya özel desteğe gereksinim duyan yolcular için süreçler sefer öncesinde kurulmalıdır. Araçtaki yolcu listesi ile bilet kayıtlarının tutarlılığı güvenlik ve denetim için temel oluşturur. D1 yalnız güzergâhta araç bulundurmak değil, bütün yolcu deneyimini kurumsal biçimde yönetmektir.
D1 ile D2 arasındaki fark aracın otobüs olması değil, hizmet modelidir. D1 ilan edilmiş düzenli hatta tarifeli çalışır; D2 tur, gezi, transfer veya önceden oluşturulmuş grup için tarifesiz sefer düzenler. Bilet ve sefer sisteminin gerçek işleyişi bu ayrımı görünür kılar.
Firma yetkisi her güzergâh izninin yerine geçmez
D1 işletme belgesi yurt içi tarifeli faaliyetin kurumsal temelidir; ancak terminal, durak, hat tahsisi, belediye çalışma düzeni veya yol kullanımıyla ilgili başka yetkiler bulunabilir. İşletme her hattı ilgili kurumların görev alanına göre planlamalı ve sefer duyurusunu gerekli süreçler tamamlandıktan sonra yapmalıdır.
İl içi veya 100 kilometreye kadar faaliyet D4 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir. Düzenli seferin yurt içindeki daha geniş bir hatta işletilmesi D1 niteliği taşırken uluslararası yöne açılması farklı bir belge grubunu gündeme getirir. Aynı ticari marka altında sunulan farklı rotaların tek belgeyle kapsandığı varsayılmamalıdır.
D1 firma belgesi sürücü yeterliliğinin yerine geçmez
D1 şirket adına düzenlenir. Otobüsü kullanan kişinin uygun ehliyeti, sağlık ve sürüş yükümlülükleri ile yolcu taşımacılığına uygun SRC yeterliliği kişiseldir. İşletmenin ODY veya ÜDY sorumluluğu da yönetici mesleki yeterliliğidir. Sefer planı sürüş ve dinlenme sürelerini gözeterek yetkin kadroyla kurulmalıdır.
Irmak SRC, MEB yetkili SRC/ODY/ÜDY eğitim kurumudur; D1 firma belgesi vermez ve UAB başvurusunu yürütmez. İşletme işlemleri resmî UAB/e-Devlet kanalında yapılır. Kurumumuz sürücü ve yönetici adaylarının eğitim programlarını anlamasına ve uygun programa kayıt sürecine ilişkin bilgi sunar.
İçeriğin dayandığı kaynaklar
Mevzuat ve belge bilgileri aşağıdaki yayınlar esas alınarak hazırlanmış ve içerik tarihiyle birlikte kaydedilmiştir.
Son gözden geçirme:
İçerik kontrolü: Irmak SRC Eğitim Koordinatörlüğü
Yurt İçi Hat İşletmeleri İçin Yanıtlar
D1 hangi taşıma faaliyeti içindir?
Yurt içinde otobüsle ticari ve tarifeli yolcu taşımacılığı yapan işletmeler içindir.
D1 ile tur veya tek sefer yapılır mı?
Belirli gruba ve talebe bağlı tarifesiz seferler D2 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
D1 bütün hat izinlerini sağlar mı?
Hayır. Terminal, durak, belediye veya güzergâhla ilgili başka süreçler ayrıca gerekebilir.
D1 sürücünün SRC belgesi midir?
Hayır. D1 firma yetkisidir; SRC sürücünün kişisel mesleki yeterliliğidir.
D1 belgesiyle tarifesiz tur seferi yapılır mı?
D1 yurt içi tarifeli otobüs taşımacılığına yöneliktir. Tarifesiz tur ve grup taşımaları D2 faaliyet modelinde değerlendirilir.
Diğer Eğitim ve Belge Programları
Mesleki Yeterlilik Belgeniz İçin Kayıt Olun
Yeni dönem kayıtları, ders takvimi ve e-sınav randevuları hakkında bilgi almak için kurumumuzla iletişime geçin.