Psikoteknik Değerlendirme Kimler İçin Gereklidir?
Periyodik rapor yükümlülüğü ile sürücü belgesinin geri alınmasına bağlı özel değerlendirme nedenlerini ayıran güncel rehber.
- Kapsam
- Yönetmelik Kapsamında Çalışan Şoförler
- İlk adım
- Yükümlülük Nedenini Ayırın
- Son kontrol
Mesleki Sürücüler, Özel İade Durumları ve İşveren Sorumluluğu
Yönetmelik Kapsamında Çalışan Şoförler
Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki taşıtlarda şoför olarak çalışan ve mesleki sağlık raporunu periyodik biçimde yenilemesi gereken kişiler.
Sürücü Belgesi İade Sürecindekiler
Karayolları Trafik Kanununun 48, 51 veya 118’inci maddesindeki ilgili geri alma hükmü nedeniyle değerlendirmeye yönlendirilen sürücüler.
Sürücü Çalıştıran Taşımacılık İşletmeleri
Personelinin görev türünü, rapor tarihini ve yetkili sağlık kuruluşu şartını düzenli takip etmesi gereken yolcu ve eşya taşımacılığı işletmeleri.
Yükümlülük Nedeninden Yetkili Merkez Kontrolüne
Yükümlülük Nedenini Ayırın
İşin Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında olup olmadığını ve işlemin periyodik rapor mu, sürücü belgesi iade süreci mi olduğunu belirleyin.
Yetkili Merkezde Randevu Oluşturun
Değerlendirme, İl Sağlık Müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezde psikolog tarafından bilgisayar destekli testlerle yapılır.
Rapor Tarihini Takip Edin
Raporun geçerlilik tarihini takip edin; sürücü belgesi iadesine ilişkin işlemleri ilgili idare üzerinden yürütün.
Mesleki Eğitim ile Sağlık Değerlendirmesi Aynı İşlem Değildir
Psikoteknik değerlendirme gerekip gerekmediği yalnızca aracın ticari görünmesine bakılarak belirlenmez. Sürücünün hangi taşıma faaliyetinde, hangi taşıtla ve hangi hukuki statüyle çalıştığı önemlidir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Karayolu Taşıma Yönetmeliği Madde 34/1-e hükmü, yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin meslek bakımından bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almasını şart koşar.
İkinci grup, sürücü belgesi belirli trafik ihlalleri nedeniyle geri alınmış ve iade aşamasında psikoteknik değerlendirme istenen kişilerdir. Emniyet Genel Müdürlüğü açıklamasında alkollü araç kullanmayla ilgili 48’inci, hız ihlalleriyle ilgili 51’inci ve ceza puanıyla ilgili 118’inci madde kapsamındaki ilgili geri alma durumları ayrı bir yasal neden olarak ele alınır. Bu uygulama mesleki sürücülerin periyodik beş yıllık raporundan farklıdır. Her madde içindeki şartlar, tekrar sayıları ve iade işlemleri aynı değildir; sürücü kendisine uygulanan resmî işleme göre hareket etmelidir.
Değerlendirmede dikkat, algı, hafıza, muhakeme, tepki hızı ve göz-el-ayak koordinasyonu gibi güvenli sürüşle bağlantılı zihinsel ve psikomotor özellikler ölçülür. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünün yayımladığı usule göre işlem, yalnızca İl Sağlık Müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezlerde çalışan psikologlar tarafından bilgisayar destekli testlerle yapılır. Merkezin yetki durumu randevu öncesinde doğrulanmalıdır. Değerlendirmenin sonucu sağlık sürecinin parçasıdır; kurs kaydı, sınav başarı puanı ya da SRC belgesinin yerine geçmez.
Psikoteknik test ve raporlama süreci, Irmak SRC ile aynı binada hizmet veren Irmak Psikoteknik tarafından kendi sağlık hizmeti yetkisi kapsamında yürütülür. Irmak SRC'nin görevi SRC, ODY ve ÜDY mesleki yeterlilik eğitimleridir; Irmak Psikoteknik'in görevi ise kişiye özgü değerlendirme ve sağlık raporu kaydını yetkili psikologla yürütmektir. Eğitim, sağlık ve ödeme kayıtları ayrı tutulur.
Periyodik Rapor ve Ehliyet İade Süreçlerini Doğru Ayırın
Karayolu Taşıma Yönetmeliği Kapsamındaki Şoförler
Madde 34/1-e hükmündeki yükümlülük, yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin mesleki sağlık uygunluğunun belirli aralıklarla belgelenmesine yöneliktir. Şoför ve işletme, raporun yetkili sağlık kuruluşundan alınmasına ve beş yıllık sürenin takip edilmesine dikkat etmelidir. Araç sahibi olmak ya da yalnızca bir sürücü belgesine sahip olmak tek başına aynı sonucu doğurmaz; fiilî taşıma görevi ve yönetmelik kapsamı esas alınır.
KTK 48, 51 ve 118 Kapsamındaki Sürücüler
EGM tarafından açıklanan ikinci uygulama alanı, belirli trafik ihlalleri nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişilerin iade işlemleridir. Psikoteknik değerlendirme gerekliliği ilgili maddenin somut şartlarına ve kişiye uygulanan resmî karara bağlıdır. Bu başlık, taşımacılık işinde çalışan şoförlerin beş yıllık periyodik raporundan bağımsız değerlendirilmelidir; iki sürecin belge ve takip adımları birbirine karıştırılmamalıdır.
Değerlendirme Sağlık Kuruluşunda, Mesleki Eğitim Irmak SRC’de
Bilgisayar destekli psikoteknik testler, İl Sağlık Müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezlerde psikologlar tarafından uygulanır. Aynı binadaki Irmak Psikoteknik sağlık değerlendirmesini, Irmak SRC ise SRC, ODY ve ÜDY eğitim programlarını yürütür. Aday tek adreste iki hizmet hakkında bilgi alabilir; ancak sağlık raporu ve mesleki eğitim kayıtları ayrı yetki alanlarında işlenir.
İçeriğin dayandığı kaynaklar
Mevzuat ve belge bilgileri aşağıdaki yayınlar esas alınarak hazırlanmış ve içerik tarihiyle birlikte kaydedilmiştir.
Son gözden geçirme:
İçerik kontrolü: Irmak SRC Eğitim Koordinatörlüğü
Sürücülerin ve İşletmelerin En Çok Sorduğu Sorular
Psikoteknik değerlendirme hangi şoförler için beş yılda bir gereklidir?
Karayolu Taşıma Yönetmeliği Madde 34/1-e, yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin meslek bakımından bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almasını öngörür.
SRC belgesi olan herkes ayrıca psikoteknik değerlendirmeye girer mi?
Yükümlülük yalnız SRC belgesinin varlığına göre belirlenmez. Yapılan taşıma faaliyeti, kullanılan taşıt ve sürücünün Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki çalışma durumu birlikte değerlendirilir.
Ehliyeti geri alınan sürücüler için süreç neden farklıdır?
KTK 48, 51 ve 118’in ilgili hükümlerinde psikoteknik değerlendirme sürücü belgesinin geri alınması ve iadesiyle bağlantılı özel şartlara bağlıdır; periyodik mesleki rapor süreciyle aynı değildir.
Psikoteknik değerlendirmeyi kim yapabilir?
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş resmî veya özel merkezlerde çalışan psikologlar, mevzuatta tanımlanan bilgisayar destekli testleri uygular.
Irmak SRC psikoteknik raporu düzenliyor mu?
Psikoteknik değerlendirme ve raporlama aynı binadaki Irmak Psikoteknik tarafından yürütülür. Irmak SRC'nin MEB yetkili SRC, ODY ve ÜDY eğitim kayıtlarıyla psikoteknik sağlık kayıtları birbirinden ayrıdır.
Sonraki Adım İçin Doğru Bilgi Sayfasını Seçin
SRC, ODY veya ÜDY Programınız İçin Bilgi Alın
Taşımacılık görevinize uygun mesleki yeterlilik eğitimini belirlemek ve kayıt sürecini öğrenmek için Irmak SRC ile iletişime geçin.