2026 Yılı Psikoteknik Rapor Mevzuatı ve Şartları

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Taşıma Yönetmeliği Madde 34/1-e uyarınca yönetmelik kapsamındaki taşıtları kullanan şoförlerin, şoförlük mesleği bakımından bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren sağlık raporunu yetkili sağlık kuruluşlarından her beş yılda bir almaları gerekir. Bu periyodik rapor şartı, yönetmelik kapsamındaki taşımacılık faaliyetlerinde çalışan şoförler için uygulanır.

Emniyet Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 48, 51 ve 118’inci maddelerindeki ilgili ehliyet geri alma hükümleri, belirli sürücü grupları için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi öngörür. Bu süreç bütün ticari şoförlere otomatik uygulanmaz; ilgili kanun hükmü nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişilerin iade süreciyle bağlantılıdır.

İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünün açıkladığı usule göre psikoteknik değerlendirme yalnız İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş merkezlerde, psikologlar tarafından bilgisayar destekli testlerle gerçekleştirilir. Testlerde güvenli araç kullanmayla bağlantılı algı, dikkat, hafıza, muhakeme, tepki hızı ve koordinasyon gibi zihinsel ve psikomotor yetenekler değerlendirilir.

Psikoteknik değerlendirme ve sağlık raporu süreci, Irmak SRC ile aynı binada hizmet veren Irmak Psikoteknik tarafından kendi sağlık hizmeti yetkisi kapsamında yürütülür. Irmak SRC mesleki eğitim kursu olarak Karayolu Taşıma Yönetmeliği şartları hakkında bilgi verir; Irmak Psikoteknik ise bilgisayar destekli testi, randevuyu, sağlık kaydını ve raporlama işlemini yetkili psikologla ayrı olarak yürütür.

Psikoteknik mevzuatında iki farklı durum birbirine karıştırılmamalıdır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki ticari taşıt sürücülerinin bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren rapor yükümlülüğü, mesleki sürücülük faaliyetiyle ilgilidir. Karayolları Trafik Kanununun belirli ihlal ve sürücü belgesi geri alma hükümlerindeki psikoteknik değerlendirme ise ehliyet iade sürecinin parçasıdır. İkinci durumda psikoteknik değerlendirmeyi psikiyatri uzmanı muayenesi izleyebilir. Aynı test altyapısı kullanılsa da başvurunun hukuki nedeni, raporun kullanılacağı işlem ve sonraki adım aynı değildir.

Psikoteknik cezası şeklinde yapılan aramalarda tek ve her duruma uygulanan bağımsız bir tutar varmış gibi düşünmek yanıltıcıdır. Yaptırımın hukuki dayanağı; sürücünün tabi olduğu taşımacılık faaliyeti, eksik sağlık yükümlülüğü, belge durumu veya sürücü belgesinin geri alınmasına neden olan ihlale göre değişir. Bu sayfa değişken ceza rakamı yayımlamak yerine hangi yükümlülüğün hangi mevzuat katmanından doğduğunu açıklar; 66 yaş sonrası SRC geçerliliği ayrıca yaş sınırı sayfasında ele alınır.