Taşımacılık işletmelerinde ODY sorumluluğu nasıl belirlenir?

Orta düzey yönetici; işletmenin taşıma operasyonlarını mevzuata, güvenliğe ve hizmet düzenine uygun biçimde yürüten yönetim kademesinde yer alır. Sefer planlaması, araç ve sürücü organizasyonu, yük veya yolcu süreçlerinin koordinasyonu, kayıtların takibi ve operasyonel uyum bu sorumluluğun parçaları olabilir. Bir çalışanın kartvizitinde “müdür” yazması tek başına ODY zorunluluğunu doğurmadığı gibi, fiilen orta düzey yönetici sorumluluğu taşıyan kişinin farklı bir unvan kullanması da değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.

Karayolu Taşıma Yönetmeliği, işletmelerin mesleki yeterlilik yükümlülüklerini yetki belgesi ve faaliyet koşullarıyla birlikte düzenler. Bu nedenle doğru cevap için önce şirketin hangi yetki belgesine sahip olduğu, yolcu mu yoksa eşya-kargo mu taşıdığı, yurt içi mi uluslararası mı çalıştığı belirlenmelidir. Ardından ilgili yetki belgesi için orta düzey yönetici şartı ve varsa sayı ya da çalışma koşulları güncel resmî kayıt üzerinden doğrulanır.

Yolcu taşımacılığında uluslararası faaliyet için ODY1, yalnızca yurt içi faaliyet için ODY2 alanı öne çıkar. Eşya ve kargo taşımacılığında ise uluslararası faaliyet ODY3, yurt içi faaliyet ODY4 kapsamındadır. İşletmenin birden fazla taşıma alanında çalışması veya yetki belgesi kapsamını değiştirmesi hâlinde yeterlilik ihtiyacı, yeni faaliyet yapısına göre yeniden ele alınır. Adayın yalnızca mevcut iş unvanını değil hedeflediği taşıma alanını da kayıt öncesinde açıklaması önemlidir.

ODY ile ÜDY aynı yönetim seviyesi değildir. ODY orta düzey, ÜDY üst düzey yönetici yeterliliğidir; işletmenin her ikisine ilişkin yükümlülüğü de olabilir. Ayrıca eğitim muafiyeti, belgeye ihtiyaç bulunmadığı anlamına gelmez. Mezuniyet, deneyim veya geçiş hükümlerine dayanan bir talep varsa adayın belgelendirilmiş kişisel durumu üzerinden değerlendirilir; koşulsuz ve herkese uygulanan bir muafiyet varsayılmaz.

1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren ODY ve ÜDY dâhil Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Yeterlilik sınavları MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce elektronik ortamda yürütülür. Aday önce seçilen ODY sınıfına ait MEB onaylı teorik programı tamamlar. Kurs kaydının ve program bitirme bilgilerinin onaylı olması sonrasında sınav ücreti yatırılır ve uygun e-sınav merkezi için randevu işlemi yapılır. Tarih, kontenjan ve başvuru adımları güncel MYS kılavuzuna göre takip edilmelidir.

Irmak SRC, MEB tarafından yetkilendirilmiş özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursu olarak ODY eğitimi, kayıt kontrolü ve sınav süreci bilgilendirmesi sunar. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı adına yetki belgesi veya mesleki yeterlilik belgesi düzenlemez. İşletmenizin yükümlülüğünü değerlendirirken yetki belgesi örneği ve faaliyet kapsamı esas alınmalı; kayıt öncesinde doğru program sınıfı kurumumuzla netleştirilmelidir.